Во периодот од 9ти до 17 ти Октомври, СНК Врело беше домаќин и организатор на експедицијата Врело 2026, со која пештерата Врело беше истражена до неверојатни 338м длабочина, со што стана Најдлабоката пештера во светот истражена од човек. Носителот на рекордот, Бартломиеј Питала, освен овој рекорд, постигна уште два рекорди, најдлабоко нуркање во пештера и најдлабоко нуркање на отворени води.

Оваа експедиција, „Врело 2026“, имаше за цел да направи дополнителни истражувања, дополнително мапирање на овие „непознати длабочини“ и зацврстување на местото на Македонија на светската мапа на подводни истражувања. Имајќи предвид сите нуркања за времетраење на експедицијата, ги исполнивме сите очекувања, направивме дополнителни истражувања на канали во должина од околу 150м, мапирање на истите, мапирање на најголемата длабочина досега измерена од човек, 338м, и ја поставивме нашата пештера Врело во Македонија на светската спелеолошка мапа како најдлабока подводна пештера испитана од човек. Рангирањето сега е:

Врело Матка, Македонија: 338 м (2026, Бартломиеј Питала)
Фонт Естрамар, Франција: 312 м (2024, Ксавиер Менискус / Xavier Méniscus) и 308 м (2023, Фредерик Свјерчињски / Frédéric Swierczynski)
Елефанте Бјанко, Италија: 292 м (2026, Бартломиеј Питала)

За време на експедицијата освен истражувањата за длабочината на пештерата, нуркачките тимови од Полска и Македонија, открија уште 2 нови неоткриени канали, кои ја видоизменија мапата на пештерата и вкупната должина на пештерата. Во спелеологијата, должината на пештерата се пресметува вклучувајќи ги сите канали.

Освен должината поради испитаната нова длабочина од 51м (338м-287м) , дополнително вкупната должина на новите канали кои ги истражи оваа експедиција е повеќе од 100м, односно вкупно нови 150м истражена пештера. Во спелонуркањето овие нови канали се од исклучителна важност, поради комплексноста на целокупниот подводен пештерски систем.
Првиот новоистражен канал кој се наоќа на 300м од влезот на пештерата е на длабочина од 33м, со приближна должина од 100м, завршува на 10м и се спојува со последниот крак кој е истражен во 2000 година.
Вториот канал е на длабочина од 170м, со должина од 30 м и на 185м се спојува со главниот канал, кој досега беше единствениот истражен длабински канал.

Во експедицијата учествуваа 12тина нуркачи од Полска, Италија и Македонија. За потребите на експедицијата, и за првпат од Македионскиот тим, на 130м од влезот на пештерата, беше конструирана, внесена, обезбедена на локација и поставена воздушна комора (хабитат) на длабочина од 8м-9м. Оваа воздушна комора, за првпат е направена самостојно од Македонските нуркачи на СНК Врело, поставена на локација и обезбедена, и на крај означена со македонското знаме. Воздушната комора се поставува за користење на нуркачите за време на долгите декомпресиски периоди. Исто така беа поставени повеќе од 30 боци со различни миксови на гасови, на 10тина локации и длабочини во пештерата, потребни за безбедно завршување на декомпресијата. Освен боците, на одредени локации во пештерата имаше и резервни батерии за греење и осветлување.

Подготовките за оваа експедиција ги изведуваше нашиот клуб Врело во последните 6 месеци. Со оваа експедиција покажавме дека Македонија како држава може да биде домаќин на еден ваков настан. Имено во нуркањето ризиците од декомпресиона болест се големи и имавме за цел да ги митигираме истите со тоа што на Бартломиеј ќе му обезбедиме средина и логистика во која тој ќе се чувствува безбеден дека во случај и да му се случи проблем, ќе биде третиран соодветно. Логистиката значеше -Како ќе го однесеме Барт од Матка до Хипербарна комора за најкратко можно време. Имавме 2 сценарија:

Со брз чамец од пештерата, во носилка, за 1 минута до локација на брегот во близина на браната Св Петка (оваа локација беше овозможена за пристап од АРМ) до специјализирано возило за непристапен терен до местото каде ќе слета хеликоптер, во хеликоптер. Хеликоптерот беше не приправност со естимирано време од 5минути да слета и да го превземе нуркачот. Со вежба пресметавме дека ќе му требаат уште 5 минути за да слета до претходно обезбедено место на кејот на Вардар, на 2 минути од Хипербарната комора.
Со брз чамец од пештерата, во носилка, за 3.5 минути до паркингот на Матка, каде чекаше возило на Итна Помош, со возило до Хипербаранта комора.
Сето ова беше внимателно планирано и му беше овозможено на Барт, и тој беше обезбеден во случај да има проблем со излегувањето од најдлабокото нуркање.

Како дел од подготовките на оваа експедиција, беше и чистењето на камења од одрон со кој делумно беше отворен влезот на пештерата. Имено 2 недели пред да започе експедицијата имаше одрон на камења пред подводната пештера, со што влезот беше затрупан со камења, делумно пристапен за да влезе нуркач. Затоа направивме акција за отстранување и дислоцирање на камењата за да го зголемиме и обезбедиме влезот. Оваа акција траеше 2 дена, и во истата работеа подводно нуркачи од нашиот клуб, како и нуркачи од нашиот братски клуб Видри од Србија. После 2 дена работа, успеавме да го овозможиме влезот да биде доволно голем и пристапен за нуркачите од експедицијата.

Финалното нуркање со кое се постигна рекордот во пештерата, а траеше 9 часа, беше вниматлено планирано и организирано, и следено од 12 нуркачи кои беа распределени во различни временски периоди на различни локации и длабочини како безбедносни нуркачи, пратејќи го безбедното излегување на Бартиломеј Питала. Тимот на нуркачите со тимовите за прва помош, беше координиран од површинска подршка. Во текот на овие 9 часа, на приправност беа хипербарична комора со специјализирани лица за третирање на декомприсиона болест, хеликоптерската единица на МВР, нуркачките тимови на САЕ Тигар со брзи чамци и специјализирани возила за транспорт, возило на Итна Помош.

Финалното нуркање, беше опретходено од 6 дена од нуркања, со кои имавме за цел да:

Поставиме доволно боци со различни миксови на гасови кои би ги користел Барт за време на неговата декомпресија
Проверка на постоечката линија до претходно истражената длабоичина
Поставување на хабитатот
Поставување на резервни батерии за осветлување и греење
Детално временско планирање на распоредот на нуркачите кои го придружуваа Барт за неговите декомпресиски паузи
Пренесување на состојбата на Барт со површинската подршка – комуникација со надвор